In de afgelopen maanden zijn enkele publicaties verschenen die relevant zijn voor biosecurity. Anthropic publiceerde een rapport over misbruik van kunstmatige intelligentie (AI) in de context van biologisch onderzoek. Daarnaast verscheen een studie waarin AI voor het eerst een virus ontwierp dat niet in de natuur voorkomt.
AI-ondersteund dual-use biologisch onderzoek: Statelijke actoren gebruiken geavanceerde AI-modellen voor gain-of-function- en toxineonderzoek
Anthropic publiceerde in september 2026 een dreigingsrapport over misbruik van AI, waaronder biologisch misbruik. Anthropic is een internationaal AI-onderzoeksbedrijf dat de meest geavanceerde AI-systemen ontwikkelt en zich expliciet richt op veiligheid en verantwoord gebruik van AI. Het rapport laat zien hoe steeds krachtiger, algemeen inzetbare AI-systemen niet alleen nuttig zijn voor wetenschap, maar ook de drempel kunnen verlagen voor kwaadwillenden die schadelijke biologische informatie willen vinden, begrijpen of toepassen. Het gaat daarbij niet om AI-systemen die zelf biologische dreigingen ontwerpen, maar om AI die het werk van mensen met kwaadwillende bedoelingen makkelijker, sneller en effectiever kan maken.
In meerdere casussen beschrijft Anthropic hoe (veelal statelijke) onderzoekers via omwegen toegang zochten tot modellen voor gain-of-function-onderzoek en toxine-ontwerp. Risicovolle prompts werden gedetecteerd en geblokkeerd, en accounts werden afgesloten. Sommige gebruikers weken uit naar concurrerende modellen met minder strenge waarborgen en wisten soms snel opnieuw toegang te krijgen. Dit onderstreept het belang van contextgevoelige toegangscontrole, monitoring, incidentrapportage en informatie-uitwisseling tussen AI-bedrijven, biosecurity autoriteiten en andere partners.
Voor biosecurity is AI-enabled misbruik een opkomende dreiging, al vervangt AI vooralsnog geen laboratoriuminfrastructuur, materialen of praktische expertise. Tegelijk vraagt de snelle ontwikkeling van AI-toepassingen om proportionele dual-use maatregelen, zodat wetenschappelijke vooruitgang en verantwoord onderzoek niet onnodig worden belemmerd.
Link: https://www.anthropic.com/threat-intelligence-report-september-2026#biological-misuse-sep-26
Wetenschappers bouwen virus met hulp van AI
Voor het eerst is het gelukt om met behulp van AI een virus te ontwerpen dat niet in de natuur voorkomt. Onderzoekers van Stanford University en The Arc Institute in Californië lieten AI honderdduizenden virussen ontwerpen. Zestien daarvan bleken biologisch functioneel te zijn. Het gaat om bacteriofagen, virussen die uitsluitend bacteriën infecteren en dus geen mensen, dieren of planten.
De studie die onlangs in Science gepubliceerd is, roept zowel enthousiasme als zorgen op. Enerzijds opent dit nieuwe mogelijkheden voor bacteriofaagtherapie en innovatieve behandelopties. Anderzijds waarschuwen bioveiligheidsexperts dat dezelfde technologie in principe ook kan worden ingezet om gevaarlijkere virussen te ontwerpen.
De doorbraak laat zien hoe dicht genetische code bij taalmodellen ligt: net als zinnen zijn DNA-sequenties opgebouwd uit „letters” (nucleotiden) met een eigen grammatica. AI kan patronen in die genetische taal herkennen en benutten, ook waar de onderliggende biologische regels nog maar deels begrepen worden – met duidelijke kansen voor geneeskunde, maar ook met dual-use-implicaties voor biosecurity.
Link:
Samuel H. King et al. Generative design of bacteriophages with genome language models.Science393, eaec2657(2026).DOI:10.1126/science.aec2657
Callaway E. AI can design viruses, toxins and other bioweapons. How worried should we be? Nature. 2026 May;653(8114):344-347. https://doi.org/10.1038/d41586-026-01476-x